Filosofie van de dag

Michelle Greg, de moeder van de kleuter die in de gorillakooi terecht kwam, verdedigt zichzelf tegen de aantijging dat ze een slechte moeder zou zijn omdat ze een seconde niet goed had opgelet.  ‘Accidents can happen’ schrijft ze  schrijft ze op haar Facebook en daar heeft ze gelijk in. Het is inderdaad veel te kort door de bocht om uit dit ene ongelukkige voorval af te leiden dat ze een slechte moeder is. Maar de tekst van haar Facebookbericht doet wel vermoeden dat ze in iets anders tekort schiet: in de morele totaalblik. Ze bedankt iedereen die haar en haar zoon geholpen hebben, en bovenal God die ze ‘awesome’ noemt. Daarmee strooit ze zout in de wonden van de dierenliefhebbers. Wat is er zo geweldig aan dat een gorilla is gestorven? Maar al die mensen (200 000 intussen al) die de petitie ondertekenden met de vraag om Gregg gerechtelijk te vervolgen voor de dood van de gorilla, ontberen ook een totaalblik wanneer ze focussen op dat ene aspect van de situatie en de c...

Er verschijnt de laatste tijd meer en meer interessant werk in de ethiek van de voortplanting. Daniel Friedrich kreeg van The Journal of Applied Philosophy  de prijs van beste artikel van het jaar 2013 voor zijn artikel ‘A duty to adopt?’, Christine Overall oogstte grote belangstelling met haar boek   Why Have Children?: The Ethical Debate , recent verscheen een bundel Permissible Progeny? The Morality of Procreation and Parenting . De moraliteit van ouderschap en voortplanting –  waarover gaat dit eigenlijk? Zoals zal blijken is De Dag van de Aarde best een goed moment om hier enkele gedachten aan te wijden. Lees verder op: https://bijnaderinzien.org/2016/04/22/ethiek-van-de-voortplanting/

Sommige filosofen beweren dat we beter af zouden zijn zonder empathie. Dat is een krasse uitspraak. Doorgaans wordt empathie (begrepen als het zich kunnen inleven in iemand anders) als een belangrijk, misschien zelfs noodzakelijk element van een morele houding genoemd. De gulden regel, doe niet aan een ander wat je zelf niet wilt aangedaan worden, stimuleert de gedachte dat moreel handelen te maken heeft met zich verplaatsen in andermans schoenen. Ook ontwikkelingspsychologisch en primatologisch onderzoek toont dat de capaciteit om het perspectief van iemand anders in te nemen verbonden is met het beschikken over morele regels. En wanneer we niet bereid zijn om vluchtelingen te helpen, ligt dat dan niet aan ons gebrek aan empathie? Empathie en moraal lijken wel onlosmakelijk met elkaar verbonden. En toch – empathie wordt   van haar morele voetstuk gehaald met goede argumenten. Ten eerste moet duidelijk zijn dat empathie niet volstaat om tot moreel goed handelen te komen. Zich...

In de inleiding van  De Tweede Sekse  stelt Simone de Beauvoir de vraag 'Wat is een vrouw?', om tamelijk fatalistisch te antwoorden 'Tota mulier in utero'. Vrouwen zijn een en al baarmoeder. De Beauvoir choqueert met haar beschrijving van de bloedige lijdensweg van menstruatie en ontmaagding, naar zwangerschap en bevalling ... stuk voor stuk martelingen, om van het moederschap nog maar te zwijgen. Voor de Beauvoir, zoals voor vele andere feministen in haar kielzog, staat het feminisme op gespannen voet met het moederschap. Een zichzelf respecterende vrouw kiest niet voor vrijwillige gevangenschap en opoffering van lichaam en geest. En ik begrijp wat ze bedoelt. Maar een recente gebeurtenis in mijn eigen leven (u raadt vast welke) dwingt me om er dieper over na te denken. Is het moederschap een gevangenis? Moet een moeder haar autonomie, haar eigen dromen en ambities in de ijskast stoppen? Zijn zwangerschap en bevalling martelingen die de vrouw ontmenselijken e...

Arme voetbalsupporters. Ze denken dat ze hun liefde voor de ene ploeg moeten bewijzen door een andere ploeg hartsgrondig te haten. Ik noem het de medaille-fout: alsof liefde onvermijdelijk met haat gepaard moet gaan. Liefde is echter geen medaille met een keerzijde. Geen enkel zinnig man meet liefde voor zijn vrouw af aan hoe erg hij andere vrouwen haat. Waarom moet het dan anders zijn met liefde voor een ploeg? Met zijn klaagzang op ‘het verraad’ van Steven Defour (die een contract tekent bij de ploeg die hij ooit als grote vijand zag), haalde Rutger Goeminne zich in De Morgen van 13 augustus 2014 de ergernis van menig lezer op de hals. Maar hij staat niet alleen. Tijdens de match Westerlo-Anderlecht van afgelopen weekend lieten enkele Anderlecht-supporters via een spandoek weten dat ze Defour niet graag zagen komen. Zij zeggen luidop wat vele voetbalsupporters denken. En supportersliefde is ook maar een illustratie van een bedenkelijk f...

Vorige week werd vliegtuig  MH 17 boven Oekraïne neergeschoten en begon Israël een grondoffensief in Gaza. Honderden onschuldige levens brutaal afgebroken, niet door natuurgeweld maar door mensengeweld.  Het was een bedroevend weekend, de journaals waren somber en ik moest geregeld de neiging onderdrukken om de radio uit te zetten. Het is niet dat het niet gebeurt als je het niet hoort. Het gebeurt toch. En het is vreselijk. Het conflict tussen Israël en de Palestijnen lijkt bodemloos, maar ook de strijd tussen Oekraïne en pro-Russische verzetsstrijders verzakt hoe langer hoe meer in dieptes waar geen licht meer schijnt. Hoe los je dit op? Voor het conflict in Oekraïne lijken regeringshoofden nog oplossingen te zien, maar de oorlog in het Midden-Oosten is ook voor hen een onontwarbaar kluwen geworden. De twee-staten-oplossing lijkt inderdaad de meest logische en wordt door velen naar voren geschoven. Maar hoe en binnen welke termijn dit ooit een haalbare realiteit wordt, blij...